Çocuğun Kişilik Gelişiminde Ailenin Etkisi

ÇOCUK EĞİTİMİ | | 09 Ağustos, 2010 | 6.973 kere okundu

Çocuğun sağlıklı kişilik gelişimi, sağlıklı aile içi etkileşim ve iletişime dayanmaktadır.

Birey yalnızca fiziki çevresinin değil aynı zamanda sosyal çevresinin de etkisi altındadır. İçinde yaşadığı toplumdaki gelişmeleri, olayları, kuralları ve değerleri öğrenir ve bir dünya görüşü kazanır. Aile, bir çocuğun sağlıklı büyümesi, gelişmesi ve topluma faydalı bir birey olarak yetişmesi için gerekli birincil ortamdır. Ancak aile ortamının sağlıklı olabilmesi ailede yaşanılanlara bağlıdır. Aile içinde yaşanılan her şey, çocuğun davranışlarını, duygularını ve tutumlarını belirler. Çocuğun aile ortamında gördükleri, yaşadıkları onun kişiliğinin belirlenmesindeki en önemli etkenlerden biridir. Dolayısıyla, çocuğun sağlıklı kişilik gelişimi, sağlıklı aile içi etkileşim ve iletişime dayanmaktadır.

Çocuğun bedensel, zihinsel, ruhsal ve sosyal gelişimi sevgi dolu sıcak bir ortamda yetişmesine bağlıdır. Böyle bir ortamı sağlayan ilk ve temel topluluk şüphesiz ki ailedir. Herkes, ailesinin bedensel özelliklerini taşıdığı gibi, düşüncelerini, inançlarını, tutumlarını, davranışlarını da taşır. Çünkü birey bütün bunları çoğu zaman bilinçsizce, ailenin hayatından, uygulamalarından öğrenir.

Ailenin çocuk için önemi sadece onun maddi ihtiyaçlarını karşılamaktan kaynaklanmaz. Çünkü çocuğun maddi ihtiyaçları farklı şekillerde karşılanabilir, fakat aile ortamında sağlanan sevgi ve güven ortamını başka yerlerde sağlamak oldukça güçtür. Çocuk için özellikle anne sevgisi çok önemlidir. Anne sevgisinden yoksun kalan çocuk, diğer ihtiyaçları giderilse dahi psikolojik açıdan tutarsız davranışlar göstermeye her zaman meyillidir.
   

Günümüz çağdaş dünyası kişiliğini, zekâsını ve yeteneklerini de geliştirmiş, kendine güveni olan, sorumluluk bilincine sahip bireyler aramaktadır.

Eğitim sadece okulların sağladığı bir avantaj değildir. Çocuklar için asıl eğitim evde alınan eğitimdir. Uzmanlar bir çocuğun kişiliğinin temellerinin 0-3 yaşları arasında atıldığını belirtir. Bu yaşlarda çocuk tamamen evde aileye bağımlıdır. Bu nedenle aile de verilen eğitimin okul eğitiminden önemsiz görülmesi düşünülemez.

Ailede verilen eğitim sadece yanlışların düzeltilmesi, öğütlerde bulunmak, uyarmak anlamına gelmez. Çocuk eğitmek, yetiştirmek, çocuğun kişiliğinin tüm potansiyelinin gelişebileceği bir ortamı okul dışında ve okulu tamamlayıcı olarak ev içinde sağlamak ve bunun işlevselliğini temin etmek demektir. Uçakların uçuşa hazırlandığı havaalanları gibi ev ortamları da çocukların hayata hazırlandıkları yaşama uçuş alanlarıdır. Çocuk eğitiminin bir bölümünü yuva ve okullar yüklenmişse de, çocuk yaşamının 1/4′ünü okulda, 3/4′ünü evde geçirir. Bu açıdan bakıldığında çocukların yetiştirilmesinde anne-babanın rolü çok daha büyük ve önemlidir.

Anne-babaların çocuklarının normal bir sosyal ve kişilik gelişiminin olması ve sağlıklı bir psikolojik yapıya sahip olmaları için dikkat etmeleri gereken bazı ilkeler şunlardır;

  • Dengeli eğitim ve yönlendirme,
  • Anne babanın kendi aralarındaki söz ve davranış birliği,
  • Çocuğa karşı aşırı hoşgörü veya aşırı disiplin uygulamalarından kaçınmaları,
  • Çocuğa verilen tepkilerin yersiz ve abartılı olmaması,
  • Güzel ve faydalı şeylerde çocuğun davranışlarının onaylanması ve ödüllendirilmesi,
  • Hatalı durumlarda uyarılma ve gerekiyorsa uygun bir şekilde cezalandırılmaları,
  • Yapılan yanlışları sadece kızarak değil nedenini mantık çerçevesinde açıklamaları,
  • Onlara değer vermeleri, söz hakkı tanımaları,
  • Kişilik yapılarına saygılı olmaları, sevildiklerini hissettirmeleri,
  • Onlara güven duygusunu aşılamaları,
  • Sosyal ve psikolojik gelişimini yakından takip etmeleri,
  • Gösterilen davranış problemlerine karşı duyarlı olmaları,
  • Kendi psikolojik çatışmalarını çocuklara yansıtmamaları ile daha sağlıklı çocuk yetiştirme mümkün olacaktır.

Not: Çocuğun Kişilik Gelişiminde Ailenin Etkisi adlı dosya çocuğun kişilik gelişimi yazı dizisinin ikincisidir. Dizimizin bir sonraki yazısı: ‘Çocuğun Kişilik Gelişiminde Arkadaş Çevresinin Etkisi’ olacaktır.

Paylaşmak Güzeldir

Yorum Yapın