Kişilik Gelişiminde 0-1.5 Yaş Neden Önemli?

ÇOCUK EĞİTİMİ | | 06 Ekim, 2010 | 77.821 kere okundu


Yeni doğan bebeğin çok önemli iki özelliğinden biri yaşayabilmesi için tümüyle başkalarına bağımlı ve muhtaç olmasıdır. Ona bakan, onu doyuran, koruyan biri olmazsa bebek yaşamını sürdüremez. Bu temel özellik çocuğun daha yaşamının ilk anlarından itibaren başka insanlarla (anne veya anne yerini tutan bir başka kişi v.b) bir sosyal ilişki içerisinde olduğunu göstermektedir.

Yeni doğan bebeğin diğer bir önemli özelliği de tümüyle kendi ihtiyaçlarını gidermeye yönelik olmasıdır. Bu özelliğine egosantrik (Ben merkezlilik) de denebilir. Ancak burada söz konusu olan bencillik insanlar tarafından hoş görülmeyen kendini beğenmişlik veya kendini yüceltme anlamında bilinçli bencillik değildir.

Kişilik Gelişiminde Anne Ön Plandadır: Bebek ilk ilişkisini annesi ya da annelik görevini yapan kişi ile kurar. Bu nedenle kişilik oluşumu ve gelişiminde anne veya anne görevini üstlenen kişi ilk zamanlarda ön plandadır. Çocuğun bu ilişki içinde iki temel ihtiyacı vardır: fiziksel bakım (yani doyurma ve korunma) ve sosyal bakım (yani sevgi ve duygusal yakınlık). Bu iki temel ihtiyacın yerinde ve zamanında giderilmesi çocuğun kişiliğinin temelinin sağlam atılması anlamına gelir.

Anne Davranışlarında Tutarlı ve Olumlu Olmalı: Olumlu bir anne çocuk ilişkisinde çocuk zamanla annesini ve ona doyum veren, onu koruyan, rahat ettiren bir kişiyi ödül kaynağı olarak öğrenir, ona değer verir. Anne yokken arar, görünce sevinir ve ona sımsıkı bağlanır. Anne çocuğa karşı davranışlarında tutarlı ve olumlu ise çocukta genel olarak yaşamda doyum bulacağına ilişkin bir temel güven duygusu oluşmaya başlar. Ama anne tutarsız, olumsuz ya da kaygılı ise çocuk bu temel güveni oluşturmakta oldukça zorluk çeker ve kişilik oluşumu olumsuz yönde etkilenir.

Anne Çocuğuna Sevgisini ve Değer Verdiğini Göstermeli: Sağlıklı kişilik oluşumunda bir annenin bebeğinin fiziksel bakımını mükemmel yapsa bile bu temel güveni oluşturmada tek başına yeterli değildir. Sevgi ve duygusal yakınlık görmeyen çocuğun kişiliği bu durumdan oldukça olumsuz etkilenir. Sevgi ve duygusal yakınlık gören çocuk insanlarla ilişki kurmayı tatmin edici bir olay olarak görür. Annesinin ona değer vermesi onda değerli olduğu kanısını uyandırır. Genellikle insanlarca sevileceğine, sevilmeye değer bir insan olduğuna ilişkin temel güven oluşturur.

Anne çocuk ilişkisindeki bu süreklilik, tutarlılık ve aynılık çocukta “Temel güven duygusunun” özünü oluşturur.

Duygusal Gelişimini Önemsemeli: Kişilik gelişimini etkileyen diğer bir faktör ise duygusal gelişimdir. Bu dönemde ses, korku veren uyarıcılar arasında ilk sırada gelir. Altıncı ayda veya daha sonraki aylarda bebeklerin yaşındaki ilerlemeye bağlı olarak uçurum görüntüsüne karşı korku tepkileri artar. Diğer bir korku türü ise bebeklerin yabancılara karşı gösterdikleri korku tepkileridir. Yedinci ve sekizinci aylarda yabancılara karşı hissettikleri korku duyguları birinci yaşın sonuna doğru yoğunluk ve sıklık gösterir.

Engellemenin Sonuçlarına Dikkat: Bebeklik çağında öfke ve saldırganlık tepkisi çocuğun bir kimse ya da olay tarafından engellenmesinden doğar. Bu engeller en belirgin şekilde şu alanlarda ortaya çıkar; yemek yeme, temizlik, tuvalet eğitimi, uyku, oyundan alıkonma. Bu tür engellere karşı bebeğin ilk tepkisi, hedefi belli olmayan bir ağlama ve çırpınmadır. Zamanla çevresinin ödüllendirdiği yönde davranışları yapmaya başlar bu yüzden anne veya anne görevini üstlenen bireyler bebeğin olumlu davranışlarını ödüllendirmeye gayret etmelidir.

Not: Yazarın bir sonraki yazısı:“Kişilik Gelişiminde 1.5-3 Yaş Neden Önemli?”

Paylaşmak Güzeldir
Anahtar Kelimeler: ,

72 Yorum

  1. Recep Murat diyor ki:

    Değerli Okurumuz, çocuğunuzun çığlık atmasıyla ilgili (http://www.ailedanismanim.com/oglum-16-aylik-surekli-ciglik-atiyor/) yazımızı; yemek yememesiyle ilgili olarak da (http://www.ailedanismanim.com/yemek-yemiyor-ders-calismiyor/; http://www.ailedanismanim.com/kizimin-uyku-ve-yeme-sorunlari/; http://www.ailedanismanim.com/uyumuyor-yemek-yemiyor-ve-huysuz/) yazılarımızı okumanızı tavsiye ederim. Rabbimden sabır ve kolaylıklar dilerim…

  2. Gökçe Kırdar diyor ki:

    Slm benim 1,5 yaşında bir oğlum var ve durduk yere çok aşırı derecede çığlık atıyor bazen ne yapacağımı bilemiyorum ve bide doğru dürüst yemek yemiyor bu konularda bana yardımcı olursanız çok sevinirim

Yorum Yapın